““၁၉၈၈ ခုႏွစ္ကတည္းက အခု အခ်ိန္အထိ ေသဒဏ္ ကုိ တစ္ခါ မွ အတည္ျပဳစီရင္ခဲ့တာ မ႐ွိဘူး”” ဟု အက်ဥ္း ဦးစီးဌာနမွ ၫႊန္ၾကားေရး မွဴးး တစ္ဦးကေျပာသည္။
ႀကိဳးစင္ေတြလား...႐ွိတယ္။ ေထာင္တုိင္းမွာ ႐ွိတယ္။ ႀကိဳးေပးဖူးတဲ့ ေထာင္၀န္ထမ္းေတာ့ ေတာ္ ေတာ္႐ွားသြားၿပီ။ ပင္စင္ယူကုန္ၾက ၿပီေလ၊မ႐ွိေတာ့ဘူး။ ႀကိဳးမေပး ေတာ့တာ အႏွစ္သံုးဆယ္နီးပါးဆုိ ေတာ့ တကယ္လုပ္ဖူးတဲ့သူ ႐ွား ကုန္တာေပါ့။ အခု ေသဒဏ္ျပန္စီ ရင္မယ္ ဆုိရင္ေတာင္ ေထာင္၀န္ ထမ္းေတြကို သင္ တန္းျပန္ေပးရဦး မယ္ဟု ထုိအရာ႐ွိကပင္ ဆက္လက္ ေျပာဆုိသည္။
မ်က္ေမွာက္ ေခတ္လက္ခံ က်င့္ သံုးေနသည့္ တရားစီရင္ေရး စနစ္ျပစ္မႈႏွင့္ျပစ္ဒဏ္ မ်ားတြင္ ေသဒဏ္သည္အျမင့္ဆံုး ျပစ္ဒဏ္ ျဖစ္သည္။ လက္႐ွိ ကမ္ၻာေပၚတြင္ ေသဒဏ္ ကို လက္ခံက်င့္သံုးေန ေသာ ႏုိင္ငံေပါင္း ၅၈ ႏုိင္ငံ ႐ွိၿပီး ေသဒဏ္စနစ္ ကို ဖ်က္သိမ္းထား ေသာႏုိင္ငံ ေပါင္း ၁၀၂ ႏုိင္ငံ႐ွိ သည္။
ႏုိင္ငံ ၆ ႏုိင္ငံတြင္ အေရး ေပၚအေျခအေနမ်ဳိးမွ အပ က်န္ အေျခအေနတြင္ေသဒဏ္ ကို မ က်င့္သံုးေတာ့ေပ။ ႏုိင္ငံေပါင္း ၃၂ ႏုိင္ငံတြင္ ေသဒဏ္စနစ္ ႐ွိေသာ္လည္း အတည္ျပဳစီရင္ျခင္း မျပဳသည္ မွာအနည္းဆံုးဆယ္ႏွစ္ခန္႔ ႐ွိၿပီ ျဖစ္ေၾကာင္း အျပည္ျပည္ ဆုိင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႕၏ စာရင္းဇယားမ်ားအရ သိရသည္။
ႏုိင္ငံ ၆ ႏုိင္ငံတြင္ အေရး ေပၚအေျခအေနမ်ဳိးမွ အပ က်န္ အေျခအေနတြင္ေသဒဏ္ ကို မ က်င့္သံုးေတာ့ေပ။ ႏုိင္ငံေပါင္း ၃၂ ႏုိင္ငံတြင္ ေသဒဏ္စနစ္ ႐ွိေသာ္လည္း အတည္ျပဳစီရင္ျခင္း မျပဳသည္ မွာအနည္းဆံုးဆယ္ႏွစ္ခန္႔ ႐ွိၿပီ ျဖစ္ေၾကာင္း အျပည္ျပည္ ဆုိင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႕၏ စာရင္းဇယားမ်ားအရ သိရသည္။
၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ႏုိင္ငံေပါင္း ၂၅ ႏုိင္ငံခန္႔ က ေသဒဏ္ စီရင္မႈ ေပါင္း ၁၆၃၀ ႏွင့္ အထက္ျပဳလုပ္ ခဲ့သည္။ တရား၀င္ ထုတ္ျပန္သည့္ စာရင္းမ်ား အရ အီရန္ တြင္ ၂၀၁၅ တစ္ႏွစ္တည္းတြင္ ေသဒဏ္စီရင္မႈ ေပါင္း ၉၇၇ မႈႏွင့္ အထက္ ျပဳလုပ္ ခဲ့သည္။
တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ ေသဒဏ္ စီရင္မႈ အမ်ားဆံုးျပဳလုပ္သည့္ႏုိင္ငံ ဟု ယူဆရေသာ္လည္း စာရင္းဇ ယား အခ်က္အလက္မ်ား တရား၀င္ ထုတ္ျပန္ျခင္း မျပဳေပ။ တ႐ုတ္ကဲ့သို႔ မထုတ္ျပန္သည့္ႏုိင္ငံ အခ်ိဳ႕ မွာ မ ေလး႐ွား၊ ေျမာက္ကိုရီးယားႏွင့္ ဗီ ယက္နမ္ တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။
အေမရိ ကန္ႏုိင္ငံတြင္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ အတြင္း ေသဒဏ္စီရင္မႈ ၂၈ ခု ျပဳလုပ္ခဲ့ သည္။ ေသဒဏ္ စီရင္ရာတြင္ အ မ်ားအားျဖင့္ ႀကိဳးေပးျခင္း၊ လွ်ပ္စစ္ ကုလားထုိင္ တင္ျခင္းႏွင့္ ေဆးထုိး ျခင္းစသည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို အ သံုးျပဳစီရင္ေလ့႐ွိသည္။
တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ ေသဒဏ္ စီရင္မႈ အမ်ားဆံုးျပဳလုပ္သည့္ႏုိင္ငံ ဟု ယူဆရေသာ္လည္း စာရင္းဇ ယား အခ်က္အလက္မ်ား တရား၀င္ ထုတ္ျပန္ျခင္း မျပဳေပ။ တ႐ုတ္ကဲ့သို႔ မထုတ္ျပန္သည့္ႏုိင္ငံ အခ်ိဳ႕ မွာ မ ေလး႐ွား၊ ေျမာက္ကိုရီးယားႏွင့္ ဗီ ယက္နမ္ တုိ႔ျဖစ္ၾကသည္။
အေမရိ ကန္ႏုိင္ငံတြင္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ အတြင္း ေသဒဏ္စီရင္မႈ ၂၈ ခု ျပဳလုပ္ခဲ့ သည္။ ေသဒဏ္ စီရင္ရာတြင္ အ မ်ားအားျဖင့္ ႀကိဳးေပးျခင္း၊ လွ်ပ္စစ္ ကုလားထုိင္ တင္ျခင္းႏွင့္ ေဆးထုိး ျခင္းစသည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို အ သံုးျပဳစီရင္ေလ့႐ွိသည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ခ်မွတ္ေလ့ ႐ွိေသာျပစ္ဒဏ္ မ်ားတြင္ ေငြဒဏ္၊ ေထာင္ဒဏ္၊ အလုပ္ၾကမ္းႏွင့္ ေထာင္ဒဏ္၊ တစ္သက္တစ္ကၽြန္း ဒဏ္၊ ေသဒဏ္ ဟူ၍ ခ်မွတ္က်င့္ သံုးေလ့႐ွိသည္။ အျမင့္ဆံုးျပစ္ဒဏ္ ျဖစ္သည့္ ေသ ဒဏ္ ကို ခ်မွတ္ရာ တြင္ ““လည္ပင္းႀကိဳးစြပ္၍ မေသ မခ်င္းသတ္ေစဟု စီရင္ခ်က္တြင္ ေရးသားေဖာ္ျပေလ့႐ွိၿပီး မနီလာ ႀကိဳးျဖင့္ ႀကိဳးစင္တြင္ ႀကိဳးေပးသည့္ နည္းကို အသံုးျပဳစီရင္ေလ့႐ွိသည္။
တရားခံအား ႀကိဳးေပးၿပီးလွ်င္ သက္ဆုိင္ရာေထာင္ပုိင္မွ “ေကာင္း မြန္သပ္ရပ္စြာ ေသဒဏ္ေပးၿပီး ေၾကာင္း” တရားသူႀကီးထံ စာေရး သားေပးပို႔ရသည္။ ေသဒဏ္ ခ်မွတ္ ခံရသူမွာ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ အမ်ဳိး သမီးျဖစ္လွ်င္ ကေလးေမြးဖြားၿပီး ခ်ိန္အထိ ေသဒဏ္ကို ဆုိင္းငံ့ထား ရသည္။
တရားခံအား ႀကိဳးေပးၿပီးလွ်င္ သက္ဆုိင္ရာေထာင္ပုိင္မွ “ေကာင္း မြန္သပ္ရပ္စြာ ေသဒဏ္ေပးၿပီး ေၾကာင္း” တရားသူႀကီးထံ စာေရး သားေပးပို႔ရသည္။ ေသဒဏ္ ခ်မွတ္ ခံရသူမွာ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ အမ်ဳိး သမီးျဖစ္လွ်င္ ကေလးေမြးဖြားၿပီး ခ်ိန္အထိ ေသဒဏ္ကို ဆုိင္းငံ့ထား ရသည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေသဒဏ္ ခ်မွတ္ေလ့႐ွိသည့္ မႈခင္းမ်ားမွာ ႏုိင္ငံေတာ္ သစၥာေဖာက္မႈ၊ စစ္ပုန္ကန္မႈ အားေပးကူညီျခင္း၊ လူသတ္ မႈ၊ လူသတ္မႈ ပါ၀င္ေသာ ဓားျပမႈ၊ မူးယစ္ေဆး၀ါးႏွင့္ စိတ္ကိုေျပာင္းလဲ ေစေသာ ေဆး၀ါးမ်ား ဥပေဒ၊ အ ေရးေပၚ စီမံမႈအက္ဥပေဒ အစ႐ွိ သည့္ မႈခင္းမ်ားျဖစ္ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံ တြင္ ေနာက္ဆံုးစီရင္ခဲ့သည့္ေသ ဒဏ္မွာ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္က ျပင္ဦးလြင္ အအက မွ ဗိုလ္မွဴးး ခင္ေမာင္တင့္ အား သတ္မႈတရားခံ တပ္သားအုန္း ထြန္းအားႀကိဳးေပးျခင္းျဖစ္သည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေသဒဏ္စ နစ္ ကို ဖ်က္သိမ္းျခင္း မျပဳေသးေပ။ တရား႐ံုးမ်ားတြင္လည္းေသဒဏ္မ်ား ခ်မွတ္ စီရင္ေနဆဲျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ထုိေသဒဏ္ ခ်မွတ္ခံရ သည့္ အက်ဥ္းသားမ်ားအားေသ ဒဏ္ ကို အတည္ျပဳစီရင္ျခင္းမျပဳ သည္မွာ အႏွစ္ သံုးဆယ္နီးပါးၾကာ ျမင့္ေတာ့မည္ျဖစ္သည္။












.jpg)







