ျမန္မာ ့စီးပြားေရးကို ေဘာဂေဗဒ သီအိုရီမ်ားႏွင့္ ခ်ဥ္းကပ္ၾကည္႔ၿခင္း

စကားဦး

စာေရးသူ အျပင္ သိပ္မထြက္ျဖစ္ေတာ့ပါ။ အိမ္မွာပဲ စာေရး စာဖတ္ လုပ္သည္။ ေခါင္းကိုက္လာလၽွင္ အိမ္ႏွင့္ မနီးမေဝး လွည္းတန္းဘက္ ထြက္သည္။ ေကာ္ဖီေသာက္ခ်င္ ေသာက္မည္။ သို႔မဟုတ္ ကိုလြင္ဦး စာအုပ္ဆိုင္ ထိုင္ခ်င္ထိုင္မည္။ သို႔ျဖင့္ စာေရးသူမွာ ေလာကႀကီး မဟုတ္ေတာင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ႀကီးႏွင့္ အထူး သျဖင့္ စာေပေလာကႏွင့္ ကင္းကြာေနေတာ့သည္။

တစ္ေန႔လယ္ကလည္း စာဖတ္ရင္း ေခါင္းကိုက္လာသည္ႏွင့္ လွည္းတန္းစင္တာထြက္ၿပီး ေကာ္ဖီ ေသာက္ျဖစ္သည္။ ဤတြင္ ႏိုင္ငံျခားသားတစ္ေယာက္က စာေရးသူ နာမည္ေခၚၿပီး ႏႈတ္ဆက္သည္။ ထုံးစံ အတိုင္း စာေရးသူမွာ သူ႕အမည္ကို ေမ့ေနေသာ္လည္း မ်က္မွန္းတန္းမိ သလိုျဖစ္ေန၍ ၿပဳံးျပလိုက္သည္။ ေကာ္ဖီတစ္ခြက္မွာၿပီး သူ႕ကိုေက်းဇူး ျပဳလိုက္သည္။

 ေကာ္ဖီေသာက္ရင္းမွပင္ သူက မေမၽွာ္လင့္ေသာ ေမးခြန္းတစ္ခုကို ေမးလိုက္ရာ စာေရးသူမွာ ဘာေျဖရမွန္းမသိ ‘ေငါင္’ သြားေတာ့သည္။ သူ႕ေမးခြန္း … “ခင္ဗ်ားတို႔ႏိုင္င ံစီးပြားေရးက ဘာ သီအိုရီနဲ႔သြားေနတာလဲ …”

ေျပာရလၽွင္ သူ ေမးသည့္ေမးခြန္းမ်ိဳးကို မိမ ိကိုယ္ကိုယ္ မၾကာခဏဆိုသလိုေမးေနမိသည္မွာ ၾကာပါၿပီ။ ေမးမိတိုင္းလည္း အေျဖမရခဲ့ပါ။ သို႔ႏွင့္တိုင္ သူ႕ကိုေတာ့ ထိန္းထိန္းသိမ္းသိမ္း အေျဖေပးလိုက္ပါသည္။ ယခုလို … “ကၽြန္ေတာ္က ေဘာဂေဗဒပညာနဲ႔ အေတာ္စိမ္းပါတယ္။ စီးပြားေရးနဲ႔လည္း မနီးလွပါဘူး …။ ဒါ့ေၾကာင့္ မိတ္ေဆြရဲ႕ ေမးခြန္းကို ကၽြန္ေတာ္ မေျဖတတ္ပါဘူး …” စာေရးသူေျပာသည္ကို သူ နားလည္ရဲ႕လားမသိ။ ဇေဝဇဝါႏွင့္ စာေရးသူကို ေငးၾကည့္ေနသည္။ စာေရးသူလည္း ႏႈတ္ဆက္ျပန္ခဲ့သည္။ သို႔တိုင္ အိမ္ေရာက္သည္ထိ သူ႕ေမးခြန္းက ေျခာက္လွန္႔ဆဲ …။ “ခင္ဗ်ားတို႔ႏိုင္ငံ စီးပြားေရးက ဘာသီအိုရီနဲ႔ သြားေနတာလဲ …”

မစ္လား၊ ကိန္းလား

စာေရးသူတို႔ ႏိုင္ငံမွာ ဆိုရွယ္လစ္ စီးပြားေရးစနစ္၏ ဒဏ္သင့္မႈကို ႏွစ္ရွည္လမ်ား ခံခဲ့ရသည္။ သို႔ျဖင့္ ျမန္မာ လူထုမွာ ဆိုရွယ္လစ ္ဆိုေသာအသံကို ေလသံမၽွပင္ ၾကားလိုဟန္ မရွိေတာ့ပါေခ်။ ေပၚလစီ မိတ္ကာမ်ားသည္လည္း ဤနည္းႏွင္ႏွင္သာ ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ သို႔ျဖစ္၍ ယေန႔ ျမန္မာ့စီးပြားေရးကို ေမာင္းေန သည္မွာ ‘ ကားလ္မာကၡ္’ ၏ သီအိုရီ မျဖစ္ႏိုင္။ စီမံကိန္း စီးပြားေရးမျဖစ္ႏိုင္ ….။ ျဖစ္ခ်င္းျဖစ္လၽွင္ ‘အရင္းရွင္ စနစ္’ သာ ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ သီအိုရ ီဘက္ကေျပာရလၽွင္ ‘ အဒမ္စမစ ္’ သို႔မဟုတ္ ‘ ဂၽြန္ေမးနတ္စ္ကိန္း ’ သာ ျဖစ္ဖို႔မ်ားပါသည္။

စာေရးသ ူနားလည္သေလာက္ ေျပာၾကည့္ရလၽွင္ အဒမ္စမစ္ က သူ၏ အယူအဆကို ယခုလိုဖြင့္ဆိုပါ သည္။ ‘ ေဈးကြက္ကို အစိုးရ အပါအဝင္ မည္သည ့္အင္အားစုကမွ မစြက္ဖက္ဘဲ ဒီအတိုင္း လႊတ္ထား လိုက္ပါ။ ဤသို႔ဆိုလၽွင္ ေဈးကြက္ အင္အားစုမ်ား၏ ‘ ကိုယ္ေပ်ာက္လက ္’ (Invisible Hand) က သူ႕ဘာသာသူ ေျဖရွင္းၿပီး ‘ တည္ၿငိမ္ေျခ ’ ကို ဖန္တီးေပးလိမ့္မည္’ ဟု ဆိုသည္။

သို႔အတြက္ စမစ္ က ‘ အေကာင္းဆုံး အစိုးရ ဆိုသည္မွာ (စီးပြားေရးတြင္) ပါဝင္မႈ အနည္းဆုံး အစိုးရ ျဖစ္သည္’ ဟု မွတ္ခ်က္ျပဳခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ The Best Government is the Least Government ဟု ေဖာ္ျပပါသည္။ ‘အစိုးရေသးေသး’ (Weak Government) ကို ၫႊန္းသည္။

ေငြစကၠဴ ရိုက္ႏွိပ္ၿခင္း ႏွင္႔ စပ္လ်ဥ္း၍

ဒုတိယ ကမၻာစစ္ျဖစ္ေတာ့ အဂၤလန္ နဲ႔ ဂ်ာမနီ ဟာ တစ္ႏိုင္ငံသံုး ပိုက္ဆံနဲ႔ တစ္ေထရာတည္း တူတဲ့ ေငြစကၠဴ အတုေတြကို တစ္ႏိုင္ငံက ရိုက္ၿပီး အျပန္အလွန္ ေလယာဥ္ နဲ႔ ဗံုးၾကဲသလိုၾကဲခ်ၾကသတဲ့ ။ ရန္သူ႔ႏိုင္ငံ  ေငြေဖာင္းပြ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ပ်က္ျပားၿပီး ပ်က္စီးရာ ပ်က္စီးေၾကာင္း ၾကံစည္ၾကတာပါ ။

၁၇ ရာစုေလာက္ ဥေရာပႏိုင္ငံ တစ္ႏိုင္ငံမွာ အျပင္ထြက္လည္တဲ့ ရွင္ဘုရင္ဟာ လမ္းေပၚမွာ သူေတာင္းစားေတြျမင္ေတာ့ " သူတို႔ ဘာလုပ္ေနၾကသလဲ ..'' လို႔ စပ္စု သတဲ့၊ " စားစရာ မရွိ လို႔ ပိုက္ဆံေတာင္းေန ကတာပါ .. " ဆိုေတာ့ အၾကံရျပီး နန္းေတာ္ကိုျပန္၊ ဒဂၤါးေတြ ရိုက္ျပီး၊ လမ္းေပၚေတြ႔သမွ်လူ အကုန္လံုး လိုက္ ေ၀ေပးလိုက္ပါသတဲ့။

အဲဒါမွ သူေတာင္းစား ဒုကၡေရာက္ေတာ့တာဘဲ..
တစ္ကယ့္ အေျခခံမွ အေျခခံ လူတန္းစားကိုး..
လူတိုင္း လက္ထဲ ပိုက္ဆံေပါေပါမ်ားမ်ား ရွိေနေတာ့ ခါတိုင္း ေပါင္မုန္႔တစ္လံုး စားရဖို႔ ဒဂၤါး တစ္ျပားေတာင္းရတဲ့ သူေတာင္းစားဟာ ခုေတာ့ ဒဂၤါး ၂-ျပား ရေအာင္ ေတာင္းနိဳင္မွ ေပါင္မုန္႔ တစ္လံုး စားရကိန္းဆိုက္တာဘဲ။

ေငြစကၠဴအသစ္ ထုတ္တဲ့ အခါ ပမာဏ အတိအက် ထုတ္နိဳင္ဖို႔ဆိုတာ အလြန္ ခက္ခဲတဲ့ ပုုစၦာတစ္ပုဒ္ပါ ။

 ေမွ်ာ္မွန္းထားသလို ကြက္တိျဖစ္ဖို႔ အလြန္ခက္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ေငြေဖာင္းပြမွဳ႔ျဖစ္ရျခင္းပါ။

ကိုယ္႔ကိုယ္ ကိုယ္ ဘယ္လိုေရာင္းမလဲ

အခုေခတ္မွာ Marketing ပညာရပ္ က ေတာ္ေတာ္ေလး ေခတ္စားလာပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ Marketing ပညာ နဲ႔ အလုပ္ လုပ္ေနသူမွ မဟုတ္ပါဘူး၊ လူတုိင္း အေၿခခံေလာက္ေတာ့ သိထားသင့္တဲ့ ပညာရပ္ တစ္ခုလည္း ၿဖစ္ပါတယ္။ စာေရးဆရာခ်င္း တူရင္ Marketing အုိင္ဒီယာ သာတဲ့သူက လူပုိသိေလ့ ရွိသလို၊ ေနာက္ဆံုး ပရဟိတ လုပ္ရင္ေတာင္မွ ဒီပညာရပ္ကုိ အသံုးခ်ၿပီး လုပ္ႏုိင္တဲ့သူက ပို ေအာင္ၿမင္ ေလ့ရွိတာ ေတြ႔ ရမွာပါ။

ကုိယ့္ကိုယ္ ကိုယ္ ကုန္ပစၥည္း တစ္ခုလို ေတြးၾကည္႔လိုက္မယ္ဆုိရင္ ကုိယ့္ Brand ကို အေကာင္းဆံုး ၿဖစ္ေအာင္ တည္ေဆာက္ႏုိင္တဲ့သူဟာ လုပ္ငန္းခြင္ မွာ၊ အလုပ္ တစ္ခုကုိ အၿပိဳင္ေလွ်ာက္ၾကတဲ့ အခါမွာ အမ်ားထက္ ေခါင္းတစ္လံုးသာေနမွာ အမွန္ပါပဲ။

ခုလို အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္း ေတြ ေပါလာေတာ့မယ့္ အခ်ိန္မွာ အလုပ္ လိုခ်င္တဲ့ လူငယ္ ေတြ တစ္စံုတစ္ရာ ၿပင္ဆင္ႏုိင္ေအာင္လို႔ ကၽြန္ေတာ့္ အေတြ႔အၾကံဳ တစ္ခ်ိဳ႔ အေၿခခံၿပီး ေရးလိုက္ရပါတယ္။ Target ကေတာ့ အလုပ္ တစ္ခါမွ မလုပ္ဖူးေသးတဲ့ လူငယ္ ေတြကို ရည္ရြယ္ပါတယ္။

၁။ ၾကိဳတင္ၿပင္ဆင္ပါ
အလုပ္ လုိခ်င္တဲ့ လူငယ္တုိင္း ၾကိဳတင္ၿပင္ဆင္ ရမွာ (၂) ခု ရွိပါတယ္။
နံပါတ္တစ္ က ကိုယ့္မွာ ဘယ္လို အရည္အခ်င္း ေတြ၊ အားသာခ်က္ေတြ ရွိတယ္၊ ဘယ္လုိ အလုပ္ မ်ိဳးမွာ ထူးခၽြန္တယ္၊ ဘယ္လုိ အလုပ္ ကို ၀ါသနာပါတယ္ စသၿဖင့္ အရင္ဆံုး ဆန္းစစ္ဖုိ႔ လိုပါတယ္ ။ ေခၚသမွ် 
အလုပ္ ၾကံဳသလို ၀င္ေလွ်ာက္ေနလို႔ မရပါဘူး။ အလုပ္ မွာ ေအာင္ၿမင္ခ်င္တယ္၊ ေပ်ာ္ရႊင္ခ်င္တယ္ဆုိ အလုပ္ က ကုိယ့္ကို ေရြးတာမ်ိဳး မၿဖစ္ပါေစနဲ႔၊ ကုိယ္ကပဲ အလုပ္ ကို ေရြးပါ။

ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ အဆက္အသြယ္ အေရးၾကီးပါတယ္။ လူလူခ်င္းအၿပင္ ခုေနာက္ပိုင္း ေခတ္စားလာတာဆုိ လူမႈကြန္ရက္၊ အထူးသၿဖင့္ LinkedIn လိုဟာမ်ိဳးမွာ ကုိယ့္အေၾကာင္းကုိ ေသေသခ်ာခ်ာေလး ၿပင္ဆင္ၿပီး ေဖာ္ၿပထားႏုိင္ဖုိ႔ လိုပါတယ္။

၂။ အလုပ္ေခၚစာ ဖတ္ရႈၿခင္း
ကၽြမ္းက်င္တဲ့ HR သမား တစ္ေယာက္ ရွိတဲ့ အဖြဲ႔အစည္း ဟာ Vacancy announcement ကို စိတ္၀င္စားစရာ နဲ႔ ၿပတ္ၿပတ္သားသား ၿဖစ္ေအာင္ ထုတ္ပါတယ္။ သူတို႔ လိုခ်င္တဲ့ အေတြ႔အၾကံဳ နဲ႔ အရည္ အခ်င္းေတြ၊ လုပ္ရမယ့္ အလုပ္တာ၀န္ေတြ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေရးထားပါတယ္။

အဲဒါကို ေသေသခ်ာခ်ာဖတ္ၿပီး ကိုယ္နဲ႔ သင့္ေတာ္တယ္ မသင့္ေတာ္ဘူး စဥ္းစားေစခ်င္တယ္။ အဖြဲ႔နာမည္မသိ၊ ေခၚတဲ့ရာထူးမသိ၊ လုပ္ရမယ့္အလုပ္မသိဘဲ ဒီမွာ အလုပ္ ေခၚတယ္ ၾကားလို႔ လာေလွ်ာက္တယ္ ဆုိတာမ်ိဳးက impression က်ေစပါတယ္။

ဒီအလုပ္၊ အဖြဲ႔အစည္း၊ အဲဒီမွာ ၾကံဳေတြ႔ရမယ့္ လုပ္ငန္းခြင္ အေၿခအေန ေတြ စသၿဖင့္ စံုစမ္းပါ။ စိတ္တုိင္းက်ၿပီဆိုမွ အလုပ္ ေလွ်ာက္ဖုိ႔ ဆံုးၿဖတ္ပါ။ ထပ္ေၿပာပါရေစဦး၊ အလုပ္က ကိုယ့္ကိုေရြးတာမ်ိဳး မၿဖစ္ပါေစနဲ႔၊ ကိုယ္ကပဲ အလုပ္ ကို ေရြးပါ။